Curated News Summary

Gaat een unieke gebeurtenis hoog boven de polen ons winterweer bezorgen?

Source: nos.nl Published Sat, 21 Nov 2026 11:30:04 +0100
Gaat een unieke gebeurtenis hoog boven de polen ons winterweer bezorgen?

Why This Matters

Key context: <p>De wetenschappelijke wereld kijkt met grote interesse naar de poolwervel<strong> </strong><a href="https://www.severe-weather.eu/global-weather/polar-vortex-stratospheric-warming-impact-wave-thanksgiving-2026-united-states-canada-europe-fa/">die eind vorige week is ingestort</a>. Deze ijskoude, onzichtbare draaikolk van lucht van een paar duizend kilometer doorsnee ontstaat elke winter boven het Noordpoolgebied en valt af en toe uit elkaar. Maar zo vroeg als het nu gebeurt, is nog nooit waargenomen.</p> <p>Uniek en opmerkelijk, vinden wetenschappers wereldwijd. Het kan bovendien effect hebben op het weer in het noorden van Europa en de Verenigde Staten de komende tijd. Eerdere instortingen van de poolwervel hebben in het verleden geleid tot koude perioden.</p> <p>"In 2018 bijvoorbeeld. Toen konden we eind februari nog schaatsen", herinnert klimaatonderzoeker Michiel Baatsen van de Universiteit Utrecht zich. Vorige winter stortte de poolwervel begin december in. "Daardoor kregen we begin januari veel sneeuw en kou."</p> <p>Toch is het te simpel om te zeggen dat de instorting van de poolwervel direct leidt tot koude periodes in Nederland. Het is voor onderzoekers en meteorologen nog erg onduidelijk wat we dit jaar kunnen verwachten. "De enige zekerheid die we hebben, is dat onze weersverwachtingen de komende tijd vrij onzeker gaan zijn", zegt Baatsen.</p> <p>Daarnaast weten onderzoekers niet hoe het komt dat de poolwervel eerder is ingestort dan we ooit hebben gemeten. Het is voor Baatsen dan ook heel boeiend om te volgen. "Deze gebeurtenis zal de komende jaren nog wel onderzocht worden", denkt hij.</p> <h2>Trigger niet bekend</h2> <p>Meteoroloog Yorick de Wijs van het KNMI vindt dat het leuke aan het nieuws over de poolwervel, of de 'polaire vortex' zoals die ook wordt genoemd. "Het is heel interessant dat we nog niet de vinger erop kunnen leggen wat dit veroorzaakt."</p> <p>In de nu beschikbare data ziet hij geen verband met klimaatverandering of <a href="https://nos.nl/artikel/2616791-meteorologen-waarschuwen-el-nino-komt-eraan-maak-je-op-voor-extreem-weer">El Niño</a>, een fenomeen in de Grote Oceaan dat kan leiden tot weersextremen. "Het lijkt een chaotisch, maar terugkerend patroon", zegt De Wijs. "De <em>trigger </em>weten we gewoon nog niet."</p> <p>De Wijs snapt dat het onderwerp veel aandacht krijgt en dat media de vraag oproepen of de schaatsen weer uit het vet moeten worden gehaald. "De meeste mensen vinden het leuk als we winterweer krijgen. Sneeuw zien we door klimaatverandering natuurlijk steeds minder. Dus als winterliefhebber moet je je aan elke strohalm vastklampen."</p> <h2>Chaotische laag</h2> <p>De meteoroloog legt uit waarom er zoveel onzekerheden zijn als de polaire vortex instort. "In eerste instantie moeten we zien of het effect heeft op de onderste laag van de atmosfeer." De onderste laag is de laag van ongeveer 10 kilometer waar wij als mensen in leven en waar het weer ontstaat. "Een chaotische laag", aldus De Wijs.</p> <p>De polaire vortex zit in de laag daarboven: de stratosfeer. "Daar gebeuren heel spectaculaire dingen, maar dat beïnvloedt in principe niet direct het weer dat wij ervaren", zegt Baatsen. Maar die lagen staan niet helemaal los van elkaar en de instorting van de poolwervel kan zeker effect hebben op de laag eronder.</p> <p>Een paar weken na het instorten van de poolwervel, hoog in de stratosfeer, zie je de gevolgen voor het weer bij ons aan het aardoppervlak. De grens tussen warme en koude lucht wordt grilliger, waardoor warme lucht heel noordelijk kan komen en koude lucht juist heel zuidelijk. Waar dat precies gaat gebeuren, hangt af van details.</p> <p>"Als het hogedrukgebied bijvoorbeeld ten zuidoosten van ons komt te liggen, dan kan het ertoe leiden dat de wind uit het zuiden komt", legt De Wijs uit. "Dan wordt het weer hier dus niet per se kouder. Voor de aanvoer van koude lucht moet een hogedrukgebied langere tijd boven Noord-Europa blijven liggen."</p> <p>De Wijs ziet in de weermodellen voor de komende weken mogelijk al wat verandering in de hogedrukgebieden. "Maar de windrichting en de temperatuur zijn nu nog heel onzeker."</p> <p>Ook zou het kunnen dat Noord-Amerika of Scandinavië de gevolgen wel merken, maar Nederland niet. "Helaas", voegt hij daaraan toe. "Maar je weet wel dat er interessante dingen kunnen gebeuren die anders zijn dan anders. Dat is voor een meteoroloog ontzettend leuk."</p> <p>Intussen is de poolwervel boven de Noordpool zich weer aan het herstellen. Dat houdt in dat die ijskoude, onzichtbare draaikolk in de stratosfeer binnenkort weer boven het Arctisch gebied hangt. Baatsen: "Het zou kunnen dat die wervel dan later deze winter weer uiteenvalt. We hebben weleens winters waarin dit vaker voorkomt."</p> This development from nos.nl highlights ongoing changes in the sector.

De wetenschappelijke wereld kijkt met grote interesse naar de poolwervel die eind vorige week is ingestort. Deze ijskoude, onzichtbare draaikolk van lucht van een paar duizend kilometer doorsnee ontstaat elke winter boven het Noordpoolgebied en valt af en toe uit elkaar. Maar zo vroeg als het nu gebeurt, is nog nooit waargenomen. Uniek en opmerkelijk, vinden wetenschappers wereldwijd. Het kan bovendien effect hebben op het weer in het noorden van Europa en de Verenigde Staten de komende tijd. Eerdere instortingen van de poolwervel hebben in het verleden geleid tot koude perioden. "In 2018 bijvoorbeeld. Toen konden we eind februari nog schaatsen", herinnert klimaatonderzoeker Michiel Baatsen van de Universiteit Utrecht zich. Vorige winter stortte de poolwervel begin december in. "Daardoor kregen we begin januari veel sneeuw en kou." Toch is het te simpel om te zeggen dat de instorting van de poolwervel direct leidt tot koude periodes in Nederland. Het is voor onderzoekers en meteorologen nog erg onduidelijk wat we dit jaar kunnen verwachten. "De enige zekerheid die we hebben, is dat onze weersverwachtingen de komende tijd vrij onzeker gaan zijn", zegt Baatsen. Daarnaast weten onderzoekers niet hoe het komt dat de poolwervel eerder is ingestort dan we ooit hebben gemeten. Het is voor Baatsen dan ook heel boeiend om te volgen. "Deze gebeurtenis zal de komende jaren nog wel onderzocht worden", denkt hij. Trigger niet bekend Meteoroloog Yorick de Wijs van het KNMI vindt dat het leuke aan het nieuws over de poolwervel, of de 'polaire vortex' zoals die ook wordt genoemd. "Het is heel interessant dat we nog niet de vinger erop kunnen leggen wat dit veroorzaakt." In de nu beschikbare data ziet hij geen verband met klimaatverandering of El Niño, een fenomeen in de Grote Oceaan dat kan leiden tot weersextremen. "Het lijkt een chaotisch, maar terugkerend patroon", zegt De Wijs. "De trigger weten we gewoon nog niet." De Wijs snapt dat het onderwerp veel aandacht krijgt en dat media de vraag oproepen of de schaatsen weer uit het vet moeten worden gehaald. "De meeste mensen vinden het leuk als we winterweer krijgen. Sneeuw zien we door klimaatverandering natuurlijk steeds minder. Dus als winterliefhebber moet je je aan elke strohalm vastklampen." Chaotische laag De meteoroloog legt uit waarom er zoveel onzekerheden zijn als de polaire vortex instort. "In eerste instantie moeten we zien of het effect heeft op de onderste laag van de atmosfeer." De onderste laag is de laag van ongeveer 10 kilometer waar wij als mensen in leven en waar het weer ontstaat. "Een chaotische laag", aldus De Wijs. De polaire vortex zit in de laag daarboven: de stratosfeer. "Daar gebeuren heel spectaculaire dingen, maar dat beïnvloedt in principe niet direct het weer dat wij ervaren", zegt Baatsen. Maar die lagen staan niet helemaal los van elkaar en de instorting van de poolwervel kan zeker effect hebben op de laag eronder. Een paar weken na het instorten van de poolwervel, hoog in de stratosfeer, zie je de gevolgen voor het weer bij ons aan het aardoppervlak. De grens tussen warme en koude lucht wordt grilliger, waardoor warme lucht heel noordelijk kan komen en koude lucht juist heel zuidelijk. Waar dat precies gaat gebeuren, hangt af van details. "Als het hogedrukgebied bijvoorbeeld ten zuidoosten van ons komt te liggen, dan kan het ertoe leiden dat de wind uit het zuiden komt", legt De Wijs uit. "Dan wordt het weer hier dus niet per se kouder. Voor de aanvoer van koude lucht moet een hogedrukgebied langere tijd boven Noord-Europa blijven liggen." De Wijs ziet in de weermodellen voor de komende weken mogelijk al wat verandering in de hogedrukgebieden. "Maar de windrichting en de temperatuur zijn nu nog heel onzeker." Ook zou het kunnen dat Noord-Amerika of Scandinavië de gevolgen wel merken, maar Nederland niet. "Helaas", voegt hij daaraan toe. "Maar je weet wel dat er interessante dingen kunnen gebeuren die anders zijn dan anders. Dat is voor een meteoroloog ontzettend leuk." Intussen is de poolwervel boven de Noordpool zich weer aan het herstellen. Dat houdt in dat die ijskoude, onzichtbare draaikolk in de stratosfeer binnenkort weer boven het Arctisch gebied hangt. Baatsen: "Het zou kunnen dat die wervel dan later deze winter weer uiteenvalt. We hebben weleens winters waarin dit vaker voorkomt."

Read the full story on nos.nl →

Curation & Context

This page summarizes a public news report from nos.nl. Global News Hub provides the "Why This Matters" takeaway using editorial insights and AI curation to give readers rapid, high-value context before they click through to read the full article.