Hoofdpijndossier voor Hoekstra: moet de luchtvaartsector meer betalen voor uitstoot?

De Europese Commissie overweegt vliegmaatschappijen te laten betalen voor de CO2-uitstoot van intercontinentale vluchten. Tegenstanders vrezen hogere ticketprijzen en een slechtere concurrentiepositie voor de Europese luchtvaart. Voorstanders vinden de stap noodzakelijk voor vergroening van de luchtvaartsector. Vrijdag presenteert de Commissie haar voorstel. Lobbyisten draaien overuren om de plannen nog te beïnvloeden. Lobby Op het Schumanplein in Brussel zit het kantoor van Airlines for Europe (A4E), recht tegenover het gebouw van de Europese Commissie. A4E vertegenwoordigt de stem van grote spelers in de Europese luchtvaartsector, zoals Air France-KLM, Lufthansa en Airbus. Ze maken zich zorgen over extra kosten voor de luchtvaart en doen er alles aan die boodschap bij de Europese Commissie over te brengen. "Daar zijn we elke dag actief mee bezig. Dat is onze baan," zegt Ourania Georgoutsakou, directeur van A4E. Een paar straten verderop huist Transport & Environment (T&E), dat pleit voor een vervoerssector zonder uitstoot. De lobbyisten hiervan proberen de Europese Commissie ervan te overtuigen intercontinentale vluchten wel mee te nemen in de plannen. "We hebben veel contact. Via email, via vergaderingen," zegt Vincent de Haes, beleidsmedewerker luchtvaart bij T&E. "We hebben afgelopen weekend nog contact met de Commissie gehad om duidelijk te maken welke impact hun voorstellen kunnen hebben." Bezweken onder druk Vliegenmaatschappijen moeten al betalen voor de CO2-uitstoot van vluchten binnen de Europese Unie. Maar voor vluchten naar locaties buiten de EU geldt dat niet. Maatschappijen betalen dus wel voor een vlucht van Amsterdam naar Barcelona, maar niet voor een vlucht van Amsterdam naar Beijing. Oorspronkelijk was dat wel de bedoeling. Maar de EU bezweek in 2012 onder de druk van de Verenigde Staten en China, die niet op extra kosten voor hun vliegsector zaten te wachten. Bovendien werd al gewerkt aan een wereldwijd systeem om de uitstoot van de luchtvaart te beteugelen. Brussel schoof daarom het plan voor een CO2-prijs voor intercontinentale vluchten op de lange baan. Inmiddels is dat wereldwijde systeem er, maar het is nog niet erg effectief. China en de VS hebben het in tegenstelling tot de EU niet opgenomen in hun nationale wetten. En dus kijkt de Commissie opnieuw naar het beprijzen van uitstoot van intercontinentale vluchten. Zorgenkind Het is een hoofdpijndossier voor Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra, op wiens bord dit vraagstuk ligt. De luchtvaart is voor hem een zorgenkind. Vergroening gaat buitengewoon moeizaam. Alle vluchten die vanuit de EU vertrekken beprijzen zal tot grote weerstand leiden. "Diplomatiek geen klein bier," noemt een EU-ambtenaar zo'n maatregel. Wie gaat Trump vertellen dat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen straks Europese CO2-rechten moeten kopen? De luchtvaartindustrie vreest bovendien dat extra kosten de concurrentiepositie van Europese luchtvaartmaatschappijen ondermijnen. Reizigers zullen bijvoorbeeld sneller voor een overstap op luchthavens buiten de EU kiezen. "En het lijkt me onmogelijk voor Europese maatschappijen de extra kosten niet door te berekenen aan de reiziger," zegt Georgoutsakou van A4E. Maar de Commissie moet echt iets doen, vindt Vincent de Haes van Transport & Environment. Juist de vluchten die de EU verlaten, zorgen voor de meeste uitstoot. "Je mist nu twee derde van de uitstoot van de Europese luchtvaart. Als je die beprijst, kan je dat geld weer investeren in duurzame luchtvaart." 'Te gevoelig' Niet alleen A4E en T&E melden zich bij Hoekstra. Talloze bedrijven, ngo's, belangenbehartigers, lobbyisten en politici mailen, bellen en sturen brieven. De Commissie broedt op een tussenoplossing. Een voorstel dat wel meer vluchten beprijst, maar niet tot te veel weerstand van de industrie, handelspartners en EU-landen zelf leidt. EU-ambtenaren willen nog weinig kwijt over de opties die op tafel liggen. "Het ligt nog te gevoelig." Een optie kan zijn vliegmaatschappijen maar voor een deel van hun vlucht een CO2-prijs te laten betalen, bijvoorbeeld alleen het deel dat ze binnen het EU-luchtruim vliegen. Vrijdag presenteert Hoekstra zijn plannen, die onderdeel uitmaken van een groter pakket maatregelen om het Europese Emissiehandelssysteem aan te passen. Dan moet blijken of hij daadwerkelijk een uitbreiding voor de CO2-beprijzing van luchtvaart voorstelt. Vervolgens beginnen de politieke onderhandelingen. EU-landen en het Europees Parlement krijgen dan de mogelijkheid het voorstel aan te passen. Pas als de EU-landen en het parlement definitief akkoord zijn, is duidelijk in hoeverre de luchtvaartsector meer gaat betalen voor zijn CO2-uitstoot.