NAVO onderschept drones nog altijd met dure vliegtuigen: 'Snellere innovatie nodig'

Why This Matters

Key context: <p>In toenemende mate zijn er incidenten met drones op NAVO-grondgebied. Afgelopen donderdagnacht en in het weekend haalden gevechtsvliegtuigen verdachte drones neer boven Letland en Roemenië. Twee weken eerder werd <a href="https://nos.nl/artikel/2625717-drone-met-explosieven-in-leipzig-was-aanslagpoging-nieuw-niveau-van-dreiging">een drone met explosieven</a> op het vliegveld van Leipzig gevonden.</p> <p>Vorig jaar september, toen er ook incidenten met drones waren in Europa, werd al duidelijk dat er goedkopere en efficiëntere manieren moesten worden gevonden om drones te bestrijden dan met jachtvliegtuigen. De acties van afgelopen weekend maakten duidelijk dat dit nog niet is gelukt. Waarom is het zo lastig goedkope en efficiënte droneafweer te ontwikkelen?</p> <h2>Nieuw wapensysteem</h2> <p>Het is voor de NAVO lastig zich goed te verdedigen tegen drones omdat het een nieuw wapensysteem betreft, meent Patrick Bolder, defensie-expert bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Er zijn heel veel verschillende drones met verschillende functies en groottes. Zo kunnen kleine drones ongemerkt door radarsystemen vliegen. De NAVO heeft nog maar weinig ervaring met deze wapens."</p> <p>In korte tijd zijn drones in Oekraïne de belangrijkste wapens op het slagveld geworden. "Ze hebben eigenlijk de rol overgenomen van de traditionele artillerie", zegt Bolder. Drones zijn geliefd vanwege hun nauwkeurigheid en multi-inzetbaarheid. Ze worden gebruikt voor verkenning, transport en als aanvalswapen waarbij de bestuurder kan meekijken via een videoverbinding.</p> <p>"Daarnaast spelen ze een grote rol in de psychologische oorlogsvoering", legt de defensie-expert uit. "Soldaten op het slagveld horen het gezoem van de drone maar weten niet wanneer hij precies toeslaat. Daar gaat een enorme dreiging van uit."</p> <h2>Versnelling innovatie nodig</h2> <p>De incidenten met drones vorig jaar september schudden de NAVO-landen wakker. Zo maakte defensie vorig jaar 1 tot 2,5 miljard euro vrij voor anti-dronemaatregelen en bleek tijdens de NAVO-top in Ankara in juli dat de NAVO-landen gezamenlijk 35 miljard euro investeren in anti-dronetechnieken. Zo moeten er voor eind 2027 vijf keer zoveel dronepiloten zijn opgeleid om onderscheppingsdrones te besturen.</p> <p>Geld uitgeven en plannen maken is alleen niet genoeg. Er moet ingezet worden op versnelling van innovatie, vindt Bolder. "Defensieapparaten zijn log, besluiten duren vaak erg lang." En dat terwijl de ontwikkelingen op het gebied van aanvalsdrones elkaar in hoog tempo opvolgen door de oorlog in Oekraïne.</p> <p>"Oekraïne en Rusland proberen elkaar af te troeven door steeds geavanceerdere drones te ontwikkelen, die de onderscheppingspogingen van de tegenstander kunnen ontwijken. Vaak gebeurt dit met goedkope drones."</p> <p>De NAVO staat achteraan in deze ontwikkeling en schiet nog altijd relatief goedkope drones, van enkele duizenden tot tienduizenden euro's, uit de lucht met wapens die miljoenen kosten. "Dit kostenplaatje houd je niet vol, de NAVO moet zorgen dat ze snel gaan innoveren en vooraan bij de ontwikkelingen komen te staan." Zo moeten er volgens Bolder radarsystemen komen die drones op verschillende hoogtes kunnen opsporen en goedkopere bestrijdingswapens, zoals onderscheppingsdrones.</p> <p>"Dit moet niet alleen aan de grenzen gebeuren, maar ook rondom onze kritieke infrastructuur zoals vliegvelden", denkt Patrick Bolder. "Zo liet het incident bij Leipzig onlangs zien dat drones niet alleen vanuit Rusland opstijgen, maar ook vanaf NAVO-grondgebied."</p> <h2>EU- en NAVO-correspondent Kysia Hekster: </h2> <p>"Er is veel geld en er wordt heel veel gedaan aan versnelling van de droneproductie, maar de NAVO-bondgenoten beginnen vanuit een achterstand. En al kunnen ze van Oekraïne veel leren, het duurt lang voor je zo'n achterstand inloopt, dat besef is er zeker.</p> <p>Ook zien de NAVO-leden met lede ogen aan dat Rusland steeds verder gaat met droneacties, om te testen hoe de alliantie reageert. Het bondgenootschap wil zich niet laten provoceren en voor alles uitstralen dat het niet in paniek is, elke keer als een drone in het NAVO-grondgebied vliegt.</p> <p>Maar de zorgen zijn er wel degelijk, zo kwamen vorige week nog hartje zomer de 32 ambassadeurs bij elkaar om alle incidenten van de afgelopen tijd te bespreken. Na afloop kwam er een verklaring waarin de gebeurtenissen "onacceptabel en gevaarlijk" genoemd werden. Het gevaar is dat het een keer écht misgaat en dat de NAVO op een of andere manier zal moeten reageren op de toegenomen dronedreiging."</p> <p>De toename van de dreigingen met drones valt samen met uitspraken van Trump over het militaire bondgenootschap, zegt Bolder. "De NAVO biedt bescherming aan de lidstaten vanwege de afschrikking die de alliantie uitstraalt. Als die in twijfel wordt getrokken door de Amerikaanse president, verdwijnt deze afschrikking."</p> <p>Door gerichte provocaties, sabotageacties en schendingen van het luchtruim met behulp van drones proberen de Russen uit hoe stevig de onderlinge steun is onder de bondgenoten. "Het maakt onderdeel uit van de hybride oorlogsvoering, net als cyberaanvallen, die al heel lang gaande is. De Russen willen weten: hoe ver durven de NAVO-landen te gaan in hun reactie op Russische provocaties?"</p> <h2>Oplossing ligt in Europa</h2> <p>Om tot een goedkoper en efficiënter afweersysteem te komen, ligt er wat Bolder betreft een sleutelrol voor de Europese landen van de NAVO, de EU en Oekraïne. "De Oekraïners hebben de productiecapaciteit, de kennis én de ervaring. De EU moet samen met de Europese NAVO-landen geld vrijmaken voor innovatieprojecten. Daar is de Unie prima toe in staat, het geld is er."</p> <p>Dit is belangrijk in een tijd waarin de Amerikaanse steun aan de NAVO steeds minder vanzelfsprekend lijkt. Bolder vat samen: "Zo innoveren we op eigen grondgebied en bouwen we kennis op, versterken we de Europese economie en worden we zelfstandiger. En wordt er geen Europees belastinggeld naar de Verenigde Staten gestuurd in de ruil voor spullen."</p> This development from nos.nl highlights ongoing changes in the sector.