Nieuwe apensoort ontdekt in Congo: zwarte aap met oranje lippen

In de tropische bossen van de Democratische Republiek Congo hebben wetenschappers een nieuwe aap ontdekt. Een zwarte aap met een opvallende roze-oranje gekleurde huid rond de mond blijkt een nieuwe soort. De aap werd al in 2008 voor het eerst gefotografeerd tijdens onderzoek in het gebied, maar toen konden wetenschappers nog niet vaststellen om welke soort het ging. Pas na nieuwe waarnemingen, foto's en genetisch onderzoek werd duidelijk dat het om een tot nu toe onbekende franjeaap gaat. De ontdekking is beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One. De nieuwe soort heeft de wetenschappelijke naam Colobus congoensis gekregen, maar de gangbare naam is Likweli, en naam die door mensen uit de Balanga-gemeenschap in het gebied aan de onderzoekers is doorgegeven. Een verborgen bewoner van het regenwoud De Likweli leeft in een afgelegen deel van het Congolese regenwoud en blijkt een zeldzame bewoner van het gebied. Tussen 2018 en 2022 werden iets meer dan honderd waarnemingen gedaan. De meeste kwamen uit een beperkt gebied langs de Lomami-rivier. Uit onderzoek onder tientallen dorpen blijkt dat de aap bij veel lokale bewoners nauwelijks bekend was. Slechts enkele gemeenschappen konden het dier herkennen en beschrijven. Sommige jagers hadden de aap ooit gezien, maar hadden er geen aparte naam voor. Onderzoeker Junior Amboko zegt tegen de BBC dat de soort "een beetje schuw is". Lokale bewoners vertelden onderzoekers dat de roep van de aap vooral rond zonsopkomst te horen is en lijkt op het gebrul van andere franjeapen. "Je hoort ze vaak wel, maar je ziet ze niet," aldus Amboko. Amboko noemde het tegenover BBC News "een geweldig gevoel" om in het gezicht te kijken van een dier waarvan zo weinig mensen wisten dat het bestond. Onderzoekers denken dat de verborgen leefwijze van de soort een belangrijke reden is dat het dier pas nu als nieuwe soort is erkend. De Likweli leeft vooral hoog in het bladerdak van oud regenwoud en lijkt gebonden aan een specifiek type bos. Familie van de zwarte franjeaap Genetisch onderzoek laat zien dat de Likweli het nauwst verwant is aan de zwarte franjeaap (Colobus satanas). Beide soorten hebben een grotendeels donkere vacht en delen enkele kenmerken, maar ze zijn miljoenen jaren geleden van elkaar afgesplitst. De Likweli verschilt onder meer in lichaamsgrootte, schedelvorm, gebit en geluiden. Volgens de onderzoekers zijn die verschillen groot genoeg om de aap als een aparte soort te erkennen. Ook lijkt de leefwijze anders te zijn. De zwarte franjeaap eet relatief veel zaden, terwijl onderzoekers vermoeden dat de Likweli waarschijnlijk meer afhankelijk is van ander voedsel uit het regenwoud. Bescherming van het leefgebied Wetenschappers stellen voor om de Likweli voorlopig een bedreigde status te geven. Een groot deel van het leefgebied ligt binnen het beschermde Lomami Nationaal Park, maar delen van het verspreidingsgebied liggen daarbuiten en kunnen onder druk komen te staan door ontbossing, groeiende bewoning en jacht. De ontdekking laat volgens onderzoekers zien hoeveel onbekende biodiversiteit nog aanwezig is in de bossen van Centraal-Afrika. In hetzelfde gebied zijn eerder ook andere bijzondere apensoorten gevonden.